پایگاه خبری بام| سمیه اسدی ،در شرایطی که نیمی از سال در اراضی کشاورزی نیمه شمالی کشور به دلیل سرمای هوا امکان کشت وجود ندارد ، جنوب و به ویژه دراستان بوشهر پتانسیل خوبی برای کشت محصولات خارج از فصل فراهم است. همچنین دیگر تولیدات کشاورزی و باغی این استان از جمله خرما علاوه بر تامین نیازهای داخلی به خارج از کشور نیز صادر می شود. موقعیت ویژه استان بوشهر در بحث صادرات و همچنین برخورداری از آب و هوای مطلوب در بحث تولید زمستانه ، بستر خوبی برای رشد صنعت کشاورزی این استان فراهم می آورد اما این را هم باید در نظر داشت که استان بوشهر به عنوان یکی از استان های درگیر تنش آبی شناخته می شود. فرسایش خاک و برداشت بی رویه از منابع آب در استان بوشهر تا حدی است که بحرانی ، رییس سازمان جهاد کشاورزی استان این عوامل را در کنار ” جبرجغرافیا ” قرار می دهد و از هر سه به عنوان چالش های جدی بخش کشاورزی استان نام می برد.
چالش هایی که سازمان کشاورزی استان بوشهر را به سمت کشت گلخانه ای و تولید گیاهان شوری پسند متمایل کرده است. آنچه که می خوانید گفت و گوی مرتضی بحرانی ، رییس این سازمان با خبرنگار پایگاه خبری بام است:
کشاورزی استان بوشهر معیشتی است
در استان بوشهر حدود ۳۵ هزار هکتار زمین مستعد کشاورزی وجود دارد که ۴۱ هزار هکتار آن اراضی باغی با محوریت نخلستان ها ، باغ لیمو و غیره و مابقی حدود ۲۰۲ هزار هکتار اراضی زراعی ست.سطح زیر کشت اراضی آبی استان ۵۶ هزار هکتار و ۱۴۵ هزار هکتار نیز اراضی دیم داریم .محصولات زراعی عمده استان شامل غلات ، سبزیجات ، صیفی جات و نباتات علوفه ای و دانه های روغنی ست به همراه کشت گیاهان دارویی که از سال قبل شروع شده و امسال نیز ادامه می دهیم. مجموع تولیدات سالانه زراعی استان یک میلیون و ۱۵۹ هزار تن است. در سال گذشته ۱۶۵ هزار تن گندم تولید شده که ۱۰۰ هزار تن آن به صورت دیم بوده است.تولیدات باغی نیز ۳۱۴ هزار تن و یک مقدار هم سایر محصولات بوده است.درسال گذشته ۲۱۷ میلی لیتر بارندگی در استان داشتیم اما امسال تا این تاریخ به طور متوسط زیر ۴۰ میلی لیتر بارندگی در استان بوشهر گزارش شده است. شرایط جغرافیایی استان و همچنین برداشت آب های زیرزمینی چالش هایی را ایجاد کرده که باعث شده کشاورزی استان را به سمت و سوی دیگری ببریم.
متاسفانه کشاورزی در استان بوشهر بیشتر از نوع معیشتی شده است یعنی کشاورز مجبور است برای تامین معیشت خانواده دست به هر تلاشی بزند. کشاورز باید بداند که این معیشت باید پایدار باشد. چون خود وی با این نوع کشاورزی بیشترین ضرر را خواهد کرد. نتیجه این نوع کشاورزی چیزی جز از بین رفتن منابع آبی و فرسایش شدید خاک نخواهد بود. همین حالا هم خاک استان بسیار فقیراست وما با اقداماتی مانند افزودن کود وعملیات خاک ورزی و غیره مراقبت می کنیم.همچنین یکی از اقدامات خوبی که امسال توسط مرکز تحقیقات کشاورزی استان در حال انجام است ، تعیین کلاس خاک استان و بررسی وضعیت آن است.این اقدامات همه به این منظور است که ما یکسری از کارها را عقلایی جلو ببریم.
توسعه کشت گلخانه ای، نقشه راه کشاورزی استان
در نقشه راه کشاورزی استان بوشهر، تحقیقات کشاورزی بر مطالعات گیاهان شوری پسند متمرکز شده است. در حقیقت جبر جغرافیا ما را به سمت استفاده از آب های شور و نامتعارف سوق می دهد. گرچه آب نامتعارف ممکن است در استان های دیگر تعاریف متفاوتی داشته باشد به عنوان مثال ، آب فاضلاب مد نظر باشد. اما در استان ما آب نامتعارف همان آب شور دریاست. برنامه سازمان ، توسعه کشت گلخانه ای و استفاده از گیاهان شوری پسند است که خوشبختانه در بحث کشت گلخانه ای در حال واگذاری زمین به متقاضیان هستیم. در مجموع در زمینه گیاهان شوری پسند مطالعات زیادی انجام گرفت. این مطالعات باید به سمتی برود که حالت تجاری و جنبه اجرایی بگیرد. ما چاره ای به جز توسعه کشت گلخانه ای نداریم چرا که آبی نداریم که هدر بدهیم و می بایست از همین آب باید نهایت استفاده را بکنیم.
به طور کلی گلخانه یک محیط کنترل شده است .به ازای هر متر مکعب آب که در محیط باز تبخیر داریم ، در گلخانه این اتفاق نمی افتد. یکی دیگر از مزایای کشت گلخانه ای کاهش ریسک تولید است و کشاورز می تواند در تمام فصول سال تولید داشته باشد. کشت گلخانه ای همچنین یک گردش مالی دایمی و همه فصل برای کشاورز ایجاد می شود و وابسته به فصل نیست. ضمن این که در بحث اشتغالزایی نیز میزان اشتغال در هر هکتار گلخانه ده نفر به طور مستقیم و ۲۰ نفر به طور غیر مستقیم خواهد بود.
مصرف ۶۰ درصدی آب در بخش کشاورزی استان
طبق آمار ، ۶۰ درصد آب استان در بخش کشاروزی مصرف می شود هر چند که همکاران شرکت آب منطقه ای استان عدد ۹۰ درصد را اعلام می کنند. به هر حال یک اختلاف آمار وجود دارد. در بحث استفاده از روش های نوین آبیاری، با همکاری آب منطقه ای مطالعات کاملی در خصوص اصلاح شیوه آبیاری صورت گرفت که منتج به بستن تفاهم نامه هایی شد. طبق این تفاهم نامه ، در حال حاضر ۳۴ هزار هکتار از ۴۱ هزار هکتار اراضی نخیلات را به سمت اصلاح شیوه آبیاری سوق دادیم که از این ۳۴ هزار هکتار ، تاکنون در حدود ۴ هزار هکتار اصلاحات شیوه آبیاری صورت گرفته است. بخشی از مفاد این تفاهم نامه شامل ایجاد کانال های فرعی ۳و ۴ آبیاری و زهکشی ، جزو تعهدات سازمان کشاورزی و بخشی دیگر که مربوط به تکمیل کانال های اصلی بود نیز بر عهده آب منطقه ای است . آنچه که تعهد ما بوده انجام شده است و منتظریم که شرکت آب منطقه ای ، کانال های بالادستی را ایجاد کند.
از سویی دیگر سعی شده که با کارهای ترویجی ، کشت محصولات کم آب بر را جایگزین کشت های آب بر کنیم. اما حقیقت این است که بر اساس نوع کشاورزی استان که معیشتی است ، هندوانه که محصولی آب بر است همچنان کشت می شود چون بحث معیشت کشاورز مطرح است و ما نمی توانیم از شیوه های قهری استفاده کنیم اما می توانیم به کشاورزانی که چنین محصول آب بری کشت می کنند خدمات ندهیم.
کم ثمری نخلستان ها باید با پرورش ارقام پربازده جبران شود
نخیلات استان بوشهر برای تولید محصولات بیشتر باید به سمت اصلاح ارقام خرما برود . ارقام پربازده را جایگزین ارقام کم ثمر کرده و از واریته های مناسب و بازار پسند که قیمت جهانی بالاتری دارند برای کشت استفاده شود. بیشتر ارقام خرمایی که در استان بوشهر کشت می شود از نوع کبکاب بوده و قیمت جهانی آن هم پایین است که در نتیجه ارزآوری کمتری را در پی دارد. در سال های اخیر نیز به واسطه تنش های آبی و دمایی ، میزان محصولات روی درخت استان کمتر شده و فرسودگی نخلستان ها نیز تشدید یافته است و هر چه به سمت جنوب استان پیش برویم این فرسودگی نمود بیشتری دارد. علاوه بر آن یکسری آفات کشاورزی هم نخلستان ها را درگیر کرده است که مجموعه کشاورزی استان در حال مبارزه با این آفات است. چالش دیگر ، فقیر بودن خاک است. اگر خاک غنی باشد ، درخت هم قوی و پربار خواهد بود .متاسفانه در بعضی مناطق نیز نتوانستیم اصلاح شیوه آبیاری انجام دهیم و همچنان آبیاری به شیوه غرقابی دو تا سه نوبت در سال انجام می شود . اینها همه چالش هایی است که در بحث نخیلات استان با آن مواجه هستیم.
در این زمینه البته کارهای تبلیغی زیادی صورت گرفته که باغدار در کنار کشت سابق خود ، به کشت ارقام پربازده روی بیاورد. در کنار نخل هایی که از بین می روند اگر نخل جدیدی می کارند سعی کنند از ارقام پربازده باشد . این موضوع می تواند خیلی موثر باشد. ما نیز تلاش داشتیم که با پرداخت یارانه روی پاجوش های پربازده ، کشاورز را راغب و علاقمند به اصلاح ارقام خرما کنیم.
مطالبات گندم کاران استان به طور کامل پرداخت شده است
در بحث مطالبات گندم کاران با پیگیری هایی که انجام دادیم ، اولین استانی بودیم که خسارت کامل را به گندم کاران پرداخت کردیم.ضمن این که با پیگیری نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی و تلاش های دکتر زارعی ، نماینده مردم تنگستان و دشتی ، اولین استانی بودیم که خسارت کامل را به گندم کاران پرداخت کردیم. ضمن این که با تلاش های قاطبه نمایندگان خوشبختانه امسال در صادرات گوجه چالش نداشتیم . یکی از مشکلات در بحث کشت و صادرات گوجه این بود که به با توجه به مشکل ناترازی انرژی ، در فصلی که مزارع گوجه استان به آبرسانی نیاز داشتند ، چنانچه با قطعی برق قطع مواجه می شدیم، مشکلات زیادی بروز می کرد اما نماینده مردم تنگستان و دشتی در این موضوع به صورت جدی ورود کرد و خوشبختانه برق این مزارع قطع نشد. آبرسانی صورت گرفت و ما از این مسیر به سلامت عبور کردیم. مساله مهم دیگری که توسط وی در مجلس شورای اسلامی پیگیری شد ، موضوع مهم خسارت گرمازدگی محصولات کشاورزی بود که در بودجه سنوات گذشته کشور در نظر گرفته نشده بود که به همت وی در تبصره های بودجه سال ۱۴۰۴ گنجانده شد.
