بام انرژی | سمیه اسدی ، در حالی که ایران با بیش از ۸۵ هزار مگاوات ظرفیت اسمی نیروگاهی یکی از بزرگترین تولیدکنندگان برق در منطقه محسوب میشود، اما ناترازی برق به بیش از ۲۰ هزار مگاوات رسیده است. این عدد به معنای آن است که در زمان اوج مصرف، کشور با کمبود جدی برق مواجه است؛ موضوعی که نهتنها زیرساختها بلکه ساختارهای مدیریتی حوزه انرژی را نیز زیر سؤال میبرد.
بخش قابلتوجهی از نیروگاههای کشور به دلیل فرسودگی، راندمان پایین و کمبود سوخت، توان تولید واقعی خود را از دست دادهاند. در حالی که ظرفیت اسمی نیروگاهها ۸۵ هزار مگاوات عنوان میشود، ظرفیت عملی تولید در بهترین حالت به ۶۵ هزار مگاوات میرسد. این در حالیست که تقاضای پیک مصرف برق در تابستان از مرز ۸۵ هزار مگاوات فراتر میرود.
در سالهای اخیر مصرف برق در ایران با نرخی بیشتر از میانگین جهانی افزایش یافته است. توسعه صنایع انرژیبر بدون برنامهریزی برای تأمین پایدار انرژی، در کنار رشد مصرف خانگی و استفاده از وسایل سرمایشی پرمصرف، عامل اصلی این شکاف شدهاند. این در حالیست که سیاستهای مؤثر برای بهینهسازی مصرف یا تنوعبخشی به منابع تولید، با کندی و تعلل همراه بودهاند.
ناترازی برق تنها به خاموشیهای تابستانی ختم نمیشود. قطعی برق صنایع، کاهش تولید، افت کیفیت زندگی، و حتی مهاجرت سرمایهگذاران از جمله تبعات سنگین این بحران است. در عین حال، استفاده گسترده از مولدهای دیزلی در شرایط قطعی برق، آلودگی زیستمحیطی را افزایش داده و سلامت عمومی را در معرض تهدید قرار داده است.
کارشناسان بر این باورند که خروج از این وضعیت نیازمند مجموعهای از اصلاحات فوری و ساختاری است؛ از نوسازی نیروگاهها و افزایش راندمان گرفته تا توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، اصلاح تعرفههای پرمصرفها و تقویت مشارکت بخش خصوصی. انرژی خورشیدی، بهویژه در مناطق مرکزی ایران، میتواند یکی از بازیگران اصلی تأمین برق در آینده باشد، بهشرط آنکه حمایت قانونی و مالی لازم فراهم شود.
ناترازی ۲۰ هزار مگاواتی برق، زنگ خطر جدی برای اقتصاد و زندگی مردم است. این چالش اگرچه ریشه در ساختار دارد، اما بیش از همه نیازمند اراده برای تغییر و اصلاح در سیاستگذاری و اجراست. عبور از بحران، تنها با نگاه موقتی به تابستان امسال ممکن نیست؛ راه نجات، اصلاحات بلندمدت و هوشمندانه در صنعت برق کشور است.
