پایگاه خبری بام | ماجده دریانورد؛ جنگ تنها با صدای انفجار شناخته نمیشود. شایعه، اخبار جعلی، بزرگنمایی، ایجاد ترس و روایتهای متناقض نیز میتوانند بخشی از فضای یک جامعه در شرایط جنگی باشند. در چنین فضایی، فاصله میان یک خبر درست و یک خبر نادرست، گاهی فاصله میان آرامش و اضطراب یک جامعه است.
اینجاست که مسئولیت خبرنگار سنگینتر میشود.
خبرنگاری در شرایط جنگ، مسابقه برای انتشار سریعتر خبر نیست؛ رقابتی برای رسیدن دقیقتر به حقیقت است. خبرنگار باید میان سرعت و صحت، دومی را قربانی اولی نکند؛ زیرا جامعهای که با اخبار ضدونقیض مواجه است، بیش از هر زمان دیگری به یک مرجع قابل اعتماد نیاز دارد.
این موضوع در جزیرهای مانند خارگ اهمیت دوچندان دارد. موقعیت راهبردی جزیره و جایگاه آن در صنعت نفت کشور باعث میشود هر خبر و شایعهای درباره خارگ بتواند بازتابی فراتر از محدوده جغرافیایی جزیره داشته باشد. در چنین شرایطی، یک روایت دقیق میتواند آرامش ایجاد کند و یک خبر تأییدنشده میتواند نگرانی را از یک نقطه کوچک جغرافیایی به جامعهای بزرگتر منتقل کند.
اما نقش خبرنگار در جنگ تنها مقابله با شایعه نیست.
خبرنگار میتواند روایتگر نقاط مشترک یک ملت باشد.
در شرایط عادی، اختلاف دیدگاهها، سلایق و مطالبات بخشی طبیعی از جامعه است؛ اما هنگامی که امنیت و منافع ملی در معرض تهدید قرار میگیرد، رسانه میتواند آن نقطه مشترکی را برجسته کند که مردم را در کنار یکدیگر قرار میدهد.
این اتحاد به معنای نادیده گرفتن مشکلات یا کنار گذاشتن پرسشگری نیست. اتفاقاً خبرنگاری حرفهای زمانی به انسجام اجتماعی کمک میکند که اعتماد مردم را حفظ کند؛ واقعیت را بگوید، از اغراق دوری کند، نگرانیهای مردم را ببیند و در عین حال اجازه ندهد شایعات و روایتهای غیرواقعی جای حقیقت را بگیرند.
در روزهای جنگ، تصویر امدادگری که در میدان میماند، کارگری که فعالیت یک مجموعه حیاتی را متوقف نمیکند، خانوادهای که آرامش خود را حفظ میکند و مردمی که در کنار یکدیگر قرار میگیرند، هرکدام بخشی از روایتی هستند که خبرنگار به جامعه منتقل میکند.
روایتی که میتواند به جای ترس، همدلی ایجاد کند.
خارگ سالهاست مفهوم زندگی در یک جغرافیای راهبردی را تجربه کرده است؛ جزیرهای که نام آن با نفت، خلیج فارس و بخشی از تاریخ جنگ ایران گره خورده است. برای خبرنگاری که از چنین نقطهای روایت میکند، خبر فقط پاسخ به چند پرسش کلاسیک نیست؛ ثبت بخشی از حافظه جمعی یک سرزمین است.
سالها بعد، آنچه از روزهای جنگ باقی میماند تنها آمار و تصاویر نیست؛ روایتهایی است که خبرنگاران ثبت کردهاند.
به همین دلیل شاید یکی از مهمترین مسئولیتهای خبرنگار در روزهای جنگ این باشد که اجازه ندهد جامعه در میان انبوه خبرها، حقیقت و نقاط مشترک خود را گم کند.
۱۷ مرداد، روز خبرنگار، یادآور حرفهای است که در روزهای آرام وظیفهاش پرسیدن است و در روزهای سخت، مسئولیتش سنگینتر میشود؛ دیدن، پرسیدن، راستیآزمایی کردن و روایت حقیقتی که میتواند اعتماد و اتحاد یک جامعه را حفظ کند.
امروز بیش از هر زمان دیگری میتوان گفت خبرنگاری تنها حرفه انتقال خبر نیست؛ مسئولیتی اجتماعی برای پاسداری از حقیقت و اعتماد عمومی است. در روزهای جنگ نیز خبرنگاران با روایت دقیق واقعیتها، مقابله با شایعات و بازتاب همدلی و ایستادگی مردم، سهمی مؤثر در حفظ وحدت و انسجام ملی دارند.
و شاید در جزیرهای چون خارگ، معنای این مسئولیت روشنتر از بسیاری نقاط دیگر باشد؛ جایی که خبرنگار در کنار روایت رویدادها، روایتگر ایستادگی، همدلی و ادامه زندگی نیز هست.
روز خبرنگار را به تمامی خبرنگاران، عکاسان خبری، فعالان رسانهای و تلاشگران عرصه اطلاعرسانی کشور، بهویژه جامعه رسانهای استان بوشهر و جزیره خارگ، تبریک میگوییم؛ به آنان که در روزهای آرام و دشوار، مسئولیت روایت حقیقت را بر دوش میکشند و برای حفظ آگاهی، اعتماد و همبستگی جامعه تلاش میکنند.
روز خبرنگار، روز پاسداشت حقیقت و آنان است که برای روایت آن میایستند.
