پایگاه خبری بام | دادههای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد ایران حتی در سالهای پیش از برجام و در اوج تحریمهای سازمان ملل نیز سطح تولیدی نزدیک به شرایط امروز داشته است. تولید نفت ایران در سال ۲۰۱۵، یک سال پیش از رفع قطعنامهها، حدود دو میلیون و ۹۲۰ هزار بشکه در روز بوده که تقریباً برابر با رقم سه میلیون و ۲۷ هزار بشکه در سال ۲۰۲۴ است. این ارقام نشان میدهد تحریمهای سازمان ملل در عمل تأثیر چشمگیری بر روند تولید نداشتهاند.
در حوزه صادرات نیز اختلاف چندانی میان دوره قطعنامهها و وضعیت کنونی مشاهده نمیشود. ایران در سال ۲۰۱۵، تنها ۲۸۰ هزار بشکه کمتر از سال ۲۰۲۴ نفت صادر کرده است. حتی در برخی سالهای اجرای برجام، صادرات نفت به کمتر از دوران تحریمهای سازمان ملل سقوط کرد؛ مسئلهای که نشان میدهد تحریمهای ثانویه آمریکا بیشترین فشار را بر بازار نفت ایران وارد کردهاند، نه قطعنامههای شورای امنیت.
کارشناسان انرژی بر این باورند که رشد دوباره تولید و صادرات از سال ۲۰۲۲ به بعد، نتیجه مستقیم اتخاذ سیاستهای ضدتحریمی و متنوعسازی مسیرهای فروش بوده است. وزارت انرژی آمریکا نیز در گزارشی رسمی تأیید کرده ایران در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۳ میلیارد دلار درآمد نفتی کسب کرده و این رقم در سال جاری میلادی با وجود افت قیمت جهانی نفت، به ۳۴ میلیارد دلار خواهد رسید.
با این دادهها، فعال شدن مکانیسم ماشه بیش از آنکه متغیری اقتصادی باشد، ابزاری سیاسی برای فشار روانی تلقی میشود. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که اقتصاد نفتی ایران تحت قطعنامههای سازمان ملل توانسته مسیر خود را ادامه دهد و تحریمهای واقعی، عمدتاً از جنس محدودیتهای ثانویه آمریکا بوده است.
