پایگاه خبری بام | پژوهشگران دانشگاه استنفورد و مؤسسه Arc با توسعه مدلهای هوش مصنوعی Evo 1 و Evo 2، رویکردی متفاوت برای طراحی توالیهای زیستی در پیش گرفتند. این مدلها با آموزش روی مجموعه گستردهای از ژنومهای طبیعی، توانایی تولید توالیهای جدید ژنتیکی را پیدا کردند و برای طراحی ژنوم فاژها، یعنی ویروسهای اختصاصی باکتریها، مورد استفاده قرار گرفتند.
در این پژوهش، از میان طرحهای تولیدشده توسط مدلها، ۳۰۲ طرح برای سنتز و ارزیابی آزمایشگاهی انتخاب شد. نتایج نشان داد ۱۶ فاژ طراحیشده با هوش مصنوعی توانایی آلودهسازی و از بین بردن اشریشیا کلی را دارند؛ یافتهای که نشان میدهد مدلهای ژنومی میتوانند فراتر از پیشبینی توالیهای زیستی، در طراحی مولکولها و سامانههای زیستی دارای عملکرد واقعی نیز نقش داشته باشند.
اهمیت این دستاورد تنها به جنبه فناورانه آن محدود نمیشود. فاژها به دلیل هدف قرار دادن باکتریها، یکی از گزینههای مورد توجه در توسعه درمانهای جایگزین یا مکمل آنتیبیوتیکها محسوب میشوند و طراحی سریعتر فاژهای جدید میتواند در آینده به مقابله با برخی عفونتهای مقاوم به دارو کمک کند؛ هرچند تبدیل چنین یافتههایی به کاربرد درمانی، به ارزیابیهای گسترده ایمنی و بالینی نیاز دارد.
در کنار ظرفیتهای پزشکی، توانایی طراحی عوامل زیستی جدید، ضرورت چارچوبهای دقیق نظارت و امنیت زیستی را نیز برجسته میکند. این پژوهش نشان میدهد هوش مصنوعی در زیستشناسی مولد وارد مرحلهای شده که خروجی آن میتواند از نظر عملکردی در محیط آزمایشگاه آزموده شود؛ بنابراین همزمان با توسعه کاربردهای درمانی، مدیریت ریسک، کنترل دسترسی و ارزیابی پیامدهای احتمالی این فناوری اهمیت بیشتری پیدا میکند.
