پایگاه خبری بام | ماجده دریانورد، یکی از مهمترین آیینهای استقبال از محرم در خارگ، مراسم سنتی «چاووشیخوانی» است؛ آیینی که نسل به نسل میان مردم این جزیره منتقل شده و همچنان جایگاه ویژهای در میان خانوادههای بومی دارد. در آخرین غروب ماه ذیالحجه و دقایقی پیش از اذان مغرب، چاووشخوانان و مداحان محلی با حضور در مساجد، حسینیهها و گذرهای قدیمی، اشعار و مرثیههایی در وصف اهلبیت(ع) و فرا رسیدن ماه محرم میخوانند. نوای حزنانگیز چاووشی در کوچههای جزیره طنینانداز میشود و مردم را برای ورود به ماه عزای حسینی آماده میکند.
چاووشیخوانی در فرهنگ مردم جنوب، همواره به عنوان نویدبخش یک رویداد مهم مذهبی شناخته شده است. همانگونه که در گذشته برای بدرقه یا استقبال از زائران خانه خدا و عتبات عالیات از چاووشی استفاده میشد، در فرهنگ عزاداری نیز این نوا، پیامآور آغاز ماه محرم و موسم سوگواری خاندان عصمت و طهارت(ع) است. در خارگ نیز این سنت دیرینه، سالهاست که به عنوان نخستین حلقه از زنجیره مراسم عزاداری محرم برگزار میشود.
همزمان با اجرای چاووشیخوانی، بسیاری از مردم بومی جزیره در مساجد و حسینیهها گرد هم میآیند. برخی خانوادهها نیز در این ساعات با نصب پرچمهای سیاه بر سردر منازل و آمادهسازی فضاهای مذهبی، ارادت خود را به ساحت امام حسین(ع) ابراز میکنند. فضای جزیره در این ساعات رنگ و بویی متفاوت به خود میگیرد و حال و هوای معنوی خاصی بر محلات حاکم میشود؛ گویی مردم خود را برای میزبانی از ماهی آماده میکنند که یادآور بزرگترین حماسه تاریخ اسلام است.
پس از پایان چاووشیخوانی و طنینانداز شدن اذان مغرب، نخستین مراسم رسمی عزاداری ماه محرم آغاز میشود. از همان شب نخست، حسینیهها و تکایا میزبان عاشقان اهلبیت(ع) هستند و مراسم روضهخوانی، نوحهسرایی و سینهزنی برپا میشود. در شبهای بعد نیز آیینهای اصیل عزاداری بوشهری از جمله سنج و دمام، سینهزنی سنتی و نوحهخوانیهای محلی در نقاط مختلف جزیره برگزار میشود و شور و شعور حسینی در میان مردم جلوهای ویژه پیدا میکند.
عزاداری سنتی بوشهری در خارگ، پیشینهای طولانی دارد و از گذشتههای دور تاکنون به عنوان یکی از مهمترین جلوههای فرهنگی و مذهبی این جزیره شناخته میشود. بسیاری از ریشسفیدان و بزرگان محلی معتقدند که این آیینها دههها پیش از توسعه صنعتی خارگ نیز در میان مردم جریان داشته و نسلهای مختلف با حضور در این مراسم، آموزههای دینی و فرهنگ عاشورایی را از پدران و نیاکان خود فرا گرفتهاند.
امروز نیز با وجود تغییرات گسترده اجتماعی و حضور اقوام و فرهنگهای مختلف در جزیره، مردم بومی خارگ همچنان پاسداران اصلی این میراث معنوی هستند. آنان تلاش میکنند تا آیینهای سنتی محرم را با همان اصالت گذشته حفظ کرده و به نسلهای جوان منتقل کنند. چاووشیخوانی، سنج و دمام، سینهزنی سنتی بوشهری و نوحههای محلی، تنها مراسمی برای سوگواری نیستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی مردمانی به شمار میروند که قرنها عشق به اهلبیت(ع) را در قلب خلیج فارس زنده نگه داشتهاند.
با آغاز ماه محرم و طنین نخستین نواهای چاووشی در غروب آخرین روز ذیالحجه، بار دیگر خارگ رنگ عزا به خود میگیرد و مردم این جزیره با دلی آکنده از ارادت، به استقبال روزهایی میروند که یادآور ایثار، آزادگی و حماسه جاودان عاشوراست.
